THOÁI HÓA KHỚP Ở NGƯỜI LỚN TUỔI – ĐỪNG ĐỂ ĐAU NHỨC LÀM GIẢM CHẤT LƯỢNG SỐNG

Điều đáng nói là không ít người xem đau khớp là “chuyện bình thường của tuổi già”, tự mua thuốc giảm đau hoặc chịu đựng kéo dài. Tuy nhiên, nếu không được thăm khám và quản lý đúng cách, thoái hóa khớp có thể làm giảm khả năng đi lại, tăng nguy cơ té ngã, giảm chất lượng sống và khiến người bệnh ngày càng phụ thuộc vào người thân.

THOÁI HÓA KHỚP LÀ GÌ?

Thoái hóa khớp là tình trạng tổn thương mạn tính tại khớp, trong đó sụn khớp bị bào mòn dần theo thời gian. Sụn khớp vốn có vai trò như lớp đệm giúp các đầu xương trượt lên nhau nhẹ nhàng khi vận động. Khi lớp sụn này bị suy giảm chất lượng, bề mặt khớp trở nên kém trơn láng, gây đau, cứng khớp, tiếng lạo xạo và hạn chế tầm vận động.

Thoái hóa khớp thường tiến triển chậm. Người bệnh có thể đau âm ỉ trong thời gian dài, lúc tăng lúc giảm. Bệnh hay gặp ở các khớp chịu lực như khớp gối, khớp háng, cột sống thắt lưng, cột sống cổ; ngoài ra cũng có thể gặp ở khớp bàn tay, ngón tay hoặc các khớp từng bị chấn thương.

Thoái hóa khớp không chỉ là “mòn sụn” đơn thuần. Quá trình bệnh còn có thể liên quan đến màng hoạt dịch, xương dưới sụn, dây chằng, gân cơ quanh khớp và phản ứng viêm mức độ thấp. Vì vậy, việc điều trị cần nhìn tổng thể, không chỉ tập trung vào giảm đau tạm thời.

VÌ SAO NGƯỜI LỚN TUỔI DỄ BỊ THOÁI HÓA KHỚP?

Tuổi tác là yếu tố nguy cơ quan trọng. Khi cơ thể lão hóa, khả năng tái tạo sụn khớp giảm, chất lượng dịch khớp thay đổi, hệ cơ quanh khớp yếu hơn và khả năng chịu lực của khớp suy giảm. Những thay đổi này khiến người lớn tuổi dễ bị đau nhức và cứng khớp hơn khi vận động.

Ngoài tuổi tác, thoái hóa khớp còn liên quan đến nhiều yếu tố khác như thừa cân, béo phì, lao động nặng kéo dài, vận động sai tư thế, tiền sử chấn thương khớp, dị dạng trục chi, yếu cơ, ít vận động hoặc bệnh lý chuyển hóa đi kèm.

Với khớp gối, cân nặng dư thừa tạo áp lực lớn lên khớp khi đứng, đi lại hoặc leo cầu thang. Với cột sống, tư thế sinh hoạt không phù hợp, ngồi lâu, mang vác nặng hoặc cơ vùng lưng bụng yếu có thể làm tăng đau và hạn chế vận động.

DẤU HIỆU NHẬN BIẾT THOÁI HÓA KHỚP

Triệu chứng thoái hóa khớp có thể khác nhau tùy vị trí khớp bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, một số biểu hiện thường gặp gồm:

Đau khớp khi vận động

Người bệnh thường đau khi đi lại, đứng lâu, leo cầu thang, ngồi xổm, bê vật nặng hoặc vận động lặp lại. Cơn đau thường giảm khi nghỉ ngơi ở giai đoạn đầu, nhưng có thể xuất hiện thường xuyên hơn khi bệnh tiến triển.

Cứng khớp sau khi ngủ dậy hoặc ngồi lâu

Cứng khớp thường rõ vào buổi sáng hoặc sau một thời gian bất động. Người bệnh cần vài phút để “khởi động” trước khi đi lại dễ dàng hơn.

Khớp kêu lạo xạo, lục cục

Khi cử động, người bệnh có thể nghe hoặc cảm nhận tiếng lạo xạo trong khớp. Đây có thể là dấu hiệu bề mặt khớp không còn trơn láng như bình thường.

Hạn chế vận động

Người bệnh có thể khó gập duỗi gối, khó xoay cổ, cúi ngửa lưng, khó đứng lên từ ghế thấp, khó lên xuống cầu thang hoặc không đi bộ được xa như trước.

Sưng, biến dạng khớp

Một số trường hợp có thể sưng khớp, nóng nhẹ quanh khớp hoặc biến dạng khớp theo thời gian, đặc biệt ở khớp gối và khớp ngón tay.

Theo Mayo Clinic, các dấu hiệu thường gặp của thoái hóa khớp bao gồm đau khi hoặc sau vận động, cứng khớp sau khi ngủ dậy hoặc sau bất động, đau khi ấn quanh khớp, giảm độ linh hoạt và cảm giác lạo xạo khi sử dụng khớp.

THOÁI HÓA KHỚP CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?

Thoái hóa khớp thường không diễn tiến cấp tính như một số bệnh lý nguy hiểm khác, nhưng ảnh hưởng lâu dài của bệnh không nên xem nhẹ. Đau khớp kéo dài có thể khiến người bệnh ngại vận động, giảm sức cơ, tăng cứng khớp, dễ mất thăng bằng và tăng nguy cơ té ngã.

Khi vận động giảm, người bệnh cũng dễ tăng cân, giảm sức bền tim mạch, ngủ kém, tâm trạng buồn chán và giảm khả năng tham gia các hoạt động xã hội. Với người lớn tuổi, việc mất dần khả năng tự đi lại, tự chăm sóc bản thân có thể ảnh hưởng lớn đến tinh thần và chất lượng sống.

Một vòng xoắn thường gặp là: đau khớp khiến người bệnh ít vận động; ít vận động làm cơ yếu, khớp kém linh hoạt; cơ yếu lại khiến khớp chịu lực nhiều hơn và đau tăng lên. Vì vậy, kiểm soát thoái hóa khớp cần kết hợp giảm đau hợp lý với duy trì vận động phù hợp.

KHI NÀO NGƯỜI BỆNH CẦN ĐI KHÁM?

Người lớn tuổi nên đi khám nếu đau khớp kéo dài nhiều ngày không cải thiện, đau tăng dần, khớp sưng nóng, biến dạng, hạn chế vận động, đi lại khó khăn, đau về đêm hoặc đã dùng thuốc nhưng không đỡ.

Cần thăm khám sớm hơn nếu đau khớp xuất hiện sau té ngã, chấn thương, khớp không chịu lực được, sốt kèm sưng đau khớp, tê yếu chân tay, đau lan xuống chân hoặc có dấu hiệu bất thường khác.

Việc đi khám giúp bác sĩ phân biệt thoái hóa khớp với các bệnh lý khác như viêm khớp dạng thấp, gout, viêm khớp nhiễm khuẩn, loãng xương, thoát vị đĩa đệm hoặc tổn thương dây chằng – sụn chêm. Không nên tự kết luận là thoái hóa khớp chỉ dựa trên cảm giác đau.

CHẨN ĐOÁN THOÁI HÓA KHỚP NHƯ THẾ NÀO?

Bác sĩ thường bắt đầu bằng khai thác triệu chứng, thời gian đau, vị trí đau, yếu tố làm tăng giảm đau, tiền sử chấn thương, bệnh nền và mức độ ảnh hưởng đến sinh hoạt. Sau đó, người bệnh được khám vận động khớp, đánh giá tầm vận động, điểm đau, trục chi, sức cơ, dáng đi và khả năng thăng bằng.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định chụp X-quang để đánh giá khe khớp, gai xương, biến dạng khớp hoặc tổn thương xương liên quan. Một số trường hợp cần siêu âm khớp, chụp cộng hưởng từ hoặc xét nghiệm máu để loại trừ các bệnh lý viêm khớp khác.

Chẩn đoán đúng giúp người bệnh có kế hoạch điều trị phù hợp, tránh lạm dụng thuốc giảm đau hoặc bỏ sót nguyên nhân cần can thiệp chuyên sâu.

ĐIỀU TRỊ THOÁI HÓA KHỚP: KHÔNG CHỈ LÀ UỐNG THUỐC GIẢM ĐAU

Thoái hóa khớp là bệnh lý mạn tính, vì vậy mục tiêu điều trị là giảm đau, cải thiện vận động, duy trì khả năng sinh hoạt, làm chậm tiến triển và phòng biến chứng.

Điều chỉnh lối sống và kiểm soát cân nặng

Với người thừa cân, giảm cân hợp lý có thể giúp giảm áp lực lên khớp gối, khớp háng và cột sống. Người bệnh nên duy trì chế độ ăn cân bằng, đủ đạm, tăng rau xanh, hạn chế thực phẩm nhiều đường, nhiều chất béo xấu và tránh tăng cân thêm.

Tập luyện phù hợp

Nhiều người đau khớp thường sợ vận động vì nghĩ tập sẽ làm khớp “mòn nhanh hơn”. Thực tế, vận động đúng cách giúp tăng sức cơ quanh khớp, cải thiện linh hoạt, giảm cứng khớp và hỗ trợ kiểm soát đau. NHS nhấn mạnh tập luyện là một trong những phương pháp quan trọng trong điều trị thoái hóa khớp, bao gồm bài tập tăng sức mạnh cơ và bài tập cải thiện thể lực chung.

Các hình thức phù hợp có thể gồm đi bộ vừa sức, đạp xe nhẹ, bơi lội, tập dưới nước, bài tập kéo giãn, tập thăng bằng và tăng sức mạnh cơ theo hướng dẫn. Người bệnh cần tránh vận động quá sức, nhảy mạnh, mang vác nặng hoặc tập sai tư thế làm đau tăng.

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu – phục hồi chức năng có thể hỗ trợ người bệnh giảm đau, cải thiện tầm vận động khớp, tăng sức mạnh cơ, chỉnh tư thế, cải thiện dáng đi và hướng dẫn cách sinh hoạt an toàn. Với người lớn tuổi, chương trình tập cần được cá thể hóa theo mức độ đau, khả năng vận động, bệnh nền và nguy cơ té ngã.

Dùng thuốc theo chỉ định

Bác sĩ có thể cân nhắc thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc bôi tại chỗ hoặc các phương pháp điều trị khác tùy mức độ bệnh. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc kéo dài, đặc biệt khi có bệnh dạ dày, thận, gan, tim mạch, tăng huyết áp hoặc đang dùng thuốc chống đông.

Can thiệp chuyên sâu khi cần thiết

Trong một số trường hợp thoái hóa khớp nặng, đau nhiều, biến dạng khớp hoặc điều trị bảo tồn không còn hiệu quả, bác sĩ có thể tư vấn thêm các phương án can thiệp phù hợp. Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên tuổi, mức độ tổn thương, chức năng vận động, bệnh nền và mong muốn của người bệnh.

PHÒNG NGỪA VÀ LÀM CHẬM TIẾN TRIỂN THOÁI HÓA KHỚP

Để bảo vệ khớp, người lớn tuổi nên duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn, tránh ngồi lâu một tư thế, hạn chế mang vác nặng và sử dụng giày dép phù hợp. Khi đứng lên ngồi xuống, leo cầu thang hoặc đi bộ, cần chú ý tư thế để giảm tải cho khớp.

Chế độ ăn nên đầy đủ dưỡng chất, ưu tiên thực phẩm giàu canxi, vitamin D, đạm chất lượng tốt, rau xanh và trái cây. Người bệnh có bệnh nền như đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, gout hoặc loãng xương cần được kiểm soát song song.

Đặc biệt, không nên tự ý đắp thuốc, tiêm truyền, uống thuốc không rõ nguồn gốc hoặc sử dụng các phương pháp truyền miệng khi chưa có tư vấn chuyên môn. Một số cách xử trí sai có thể làm chậm quá trình điều trị hoặc gây biến chứng không mong muốn.

CHỦ ĐỘNG CHĂM SÓC KHỚP ĐỂ SỐNG VUI, SỐNG KHỎE HƠN

Thoái hóa khớp là tình trạng thường gặp ở người lớn tuổi, nhưng đau nhức kéo dài không nên được xem là điều tất yếu phải chịu đựng. Khi được thăm khám đúng thời điểm, điều trị phù hợp và duy trì lối sống lành mạnh, người bệnh có thể kiểm soát triệu chứng, cải thiện vận động và nâng cao chất lượng sống.

Mỗi cơn đau khớp là một tín hiệu cơ thể cần được lắng nghe. Chủ động chăm sóc hệ cơ xương khớp hôm nay sẽ giúp người lớn tuổi giữ được sự linh hoạt, tự tin và độc lập hơn trong sinh hoạt hằng ngày.

BỆNH VIỆN AN BÌNH HƯNG
📍 Địa chỉ: Lô 18–21, 44–45 Đại lộ Võ Nguyên Giáp, P. Hạc Thành, Tỉnh Thanh Hóa
📞 SĐT: 0237 8671 999
📲 Tổng đài CSKH: 0836 999 599 để được tư vấn nhanh nhất
🌐 Website: www.benhvienanbinhhung.vn